Castellum Loowaard pakt het podium in Liemers Landschap

Waarom een verdronken Romeins Castellum zichtbaar maken in het Liemers Landschap?

’s Zomers zwem ik in de Loowaard, dichtbij Havezate Loowaard. Het water ontstond door zand-, en kleiwinning. De plas is enorm diep en staat in verbinding met het Pannerdens Kanaal, het deel van de Rijn tussen de splitsing met de Waal en die met de IJssel. Met een wetsuit aan probeer ik het zwemseizoen wat te verlengen. Want zwemmen in natuurwater is voor mij de ultieme geluksbeleving in het landschap. Het gevoel van het koude water tegen je huid, het klotsende geluid van het bewegende water, de geur, soms de smaak van het water en de vogels, de zon en de wolken die je om je heen ziet. Ik zwem niet snel, ik neem een ‘natuurbad’. Japanners wijden er een hele wetenschap aan. Natuurbaden kun je ook prima in een bos of ander natuurgebied nemen. De kern zit in het gebruik van al je zintuigen en het spelenderwijs opnemen van de natuur en het landschap waarin je jouw eigen nietigheid ervaart. Die nietigheid ervaar ik zeker als ik zwemmend besef dat daar in de Loowaard ooit in de eerste eeuwen na christus een Romeins Castellum stond waarin mannen, vrouwen en kinderen verbleven.

Nederlandse Limes

Jullie denken dat ik een grapje maak? Nee hoor. Hoewel de Rijn door de eeuwen heen voortdurend van stroming veranderde heeft de Loowaard altijd in haar nabijheid gelegen. En in de Romeinse tijd was die Rijn de grens die verdedigd moest worden. Logisch dat er een castellum gebouwd werd waarin Romeinse soldaten verbleven. Deze romeinse grens is de Romeinse Limes. Stichting Romeinse Limes zet zich er voor in om ook het Nederlandse deel er van Unesco werelderfgoed te laten worden. Best imposant te bedenken dat de Loowaard dan als onderdeel van de Limes behoort tot het rijtje van Acropolis, de chinese muur en Kinderdijk. De Limes fietsroute is er al: via het Looveer en over de Loodijk fiets je langs de Loowaard over de Kandiadijk naar Pannerden. Deze route is bewegwijzerd en er is een routeboekje waar de Loowaard nog is opgenomen als mogelijke locatie van een Castellum, maar sinds kort is er bewijs.

Podcast De Limes leeft

Een podcast is een radio-uitzending die je op aanvraag kunt beluisteren. Het afgelopen jaar raakte ik er verslaafd aan. Een vriendin raadde me de podcast Bob aan, die raakte me zo dat ik ze verslind…podcasts. Romeinse Limes Nederland maakt informatieve podcast met de titel De Limes Leeft. In een ervan is Wil Kuijpers aan het woord. Hij is al jaren detectoramateur en vertelt hoe hij ontdekte dat er wel degelijk bewijs is voor een castellum in de Loowaard. Kort na de ontdekking van de metaaldetector, detecteerde hij zand, grind en klei dat gewonnen werd uit de Loowaard. Hij vond van alles en bewaarde het. Nog niet zo lang geleden werd er een methode ontwikkeld (PAN) waarmee amateurarcheologen als Wil gemakkelijker achtergronden en verbanden tussen vondsten kunnen leggen. En hieruit blijkt dat de vondsten van Wil bewijs vormen voor het Castellum in de Loowaard. Verder maakt de podcast duidelijk wat het verschil is tussen een verspoeld castellum als die in de Loowaard en een opgegraven castellum zoals in Meinderswijk bij Arnhem. De zand-, grind-, en kleiwinning speelt daarin een belangrijke rol. Maar daarvoor moet je de podcast zelf luisteren. Mijn tip: oortjes in en de was op vouwen!

Castellum verbeeld

De Dorpsraad Loo maakte me er op attent dat er in Loo al langere tijd de wens is voor een Loos ommetje, een wandelrondje om het dorp met een uitkijkplek waar je het dorp en het omringende landschap kunt overzien. De verbinding tussen deze wens en de ontwikkelingen rondom de Romeinse Limes waren al gemaakt. Toen bleek dat provincie Gelderland middelen beschikbaar stelden om Gelderse verhalen te verbeelden ten behoeve van recreatie en toerisme drong ik aan op actie en inmiddels hebben we samen met Dorpsraad Loo en bewonersoverleg A15 aanvullende middelen gevonden. Inmiddels zijn we in gesprek met de grondeigenaren in het gebied van de Loowaard. Wellicht kunnen we aan de hand van de Limes Leeft podcast nog wel een extra verbinding maken met het verhaal rondom de zandwinning.

En dat met het uiteindelijke doel dat inwoners en Limes-bezoekers van Loo, gemeente Duiven en regio De Liemers hun nietigheid kunnen ervaren uitkijkend over het Liemerse Landschap.

Zo laat De Liemers zich zien, horen, voelen, ruiken en proeven! En pakken we het Liemers Landschap als podium voor verhalen uit ons verleden, heden en toekomst.